Herziene Psalmberijming

[Pcrtje]

Ja, in de grondtekst staan er geen lidwoorden bij zowel het woord 'weg' als 'zetel'/'gestoelte', dus heb ik voor 'wege' ervoor gekozen er geen lidwoord bij te zetten, puur voor de lengte van de zin.

Hebreeuws uit die tijd heeft in zekere zin alleen bepaalde lidwoorden, geen onbepaalde. Dus als je zo letterlijk mogelijk wilt vertalen is "op een(en) wege" - te verkorten tot "op 'n wege" - ook mogelijk.

Ik heb verder nog een heleboel bedenkingen bij het gebruik van de term "de grondtekst", wat het überhaupt betekent om "dicht bij de grondtekst te blijven" en de mate van Statenvertalingverering die hierin doorklinkt, maar omdat dat weer een andere discussie is laat ik dat nu even achterwege. Gegeven de kaders die je jezelf stelt vind ik het best wel een aardige poging. Op zich is het ook wel een leuk spel of een leuke uitdaging om met zulke beperkingen zoiets voor elkaar te kunnen krijgen.

[Psalmfanaat]

Hebreeuws uit die tijd heeft in zekere zin alleen bepaalde lidwoorden, geen onbepaalde. Dus als je zo letterlijk mogelijk wilt vertalen is "op een(en) wege" - te verkorten tot "op 'n wege" - ook mogelijk.

Ik heb verder nog een heleboel bedenkingen bij het gebruik van de term "de grondtekst", wat het überhaupt betekent om "dicht bij de grondtekst te blijven" en de mate van Statenvertalingverering die hierin doorklinkt, maar omdat dat weer een andere discussie is laat ik dat nu even achterwege. Gegeven de kaders die je jezelf stelt vind ik het best wel een aardige poging. Op zich is het ook wel een leuk spel of een leuke uitdaging om met zulke beperkingen zoiets voor elkaar te kunnen krijgen.

Tja, hoewel het er niet bij staat gaat het hier natuurlijk om '(de) weg van de zondaars', want het is niet zomaar een weg. Het staat symbool voor hun levenswandel, wat 'de' logisch en haast noodzakelijk maakt. Met grondtekst bedoel ik het (vrijwel woord voor woord) vertalen vanuit het Hebreeuws. Haha, ik vereer de Statenvertaling niet hoor. (het is in ieder geval niet mijn intentie ) 'k Lees zelf voornamelijk uit de HSV, onze gemeente ook. De Statenvertaling verwoordt sommige zinnen mijns inziens gewoon beter dan de HSV. Vooral qua berijming, met als achtergrond die van 1773, sluit de SV daar beter bij aan. Het is ook niet bedoeld om te laten zingen in erediensten, net zoals de berijming van ds. Meeuse waar ik af en toe mee vergelijk. Die heeft het over "'t godd'loos volk" of "op wegen". Hij laat hier dus niet alleen het lidwoord weg, maar verandert ook het enkelvoud naar meervoud. Hij is in zijn berijming wat 'losser' (wat niet per se slecht is, maar gezien de regels die ik mezelf opleg) Ik zal van tijd tot tijd hier wel om advies vragen en jullie op de hoogte houden. Gerrit Veldman tracht de Psalmen ook vanuit het Hebreeuws te berijmen op de Geneefse melodieën, maar dat rijmt af en toe niet helemaal (begrijpelijk) en zijn berijming zingt vooral ritmisch ook niet echt goed mee. Natuurlijk waardeer ik zijn poging en kan ik mogelijk inspiratie uit zijn werk ontlenen. Psalm 2,3 en 4 zullen ook pittig worden gezien het metrum, de lengte van de zinnen en het rijmschema. Maar goed, eerst maar eens deze. PS Hoe denkt u over herhaalde rijm? Bijvoorbeeld: God - God. Staat het zo nauwkeurig overnemen van de Psalmen boven goede rijm? Ik twijfel. Groet,

[Psalmfanaat]

Wel, ik heb nog een tijd nagedacht of vers 1 te verbeteren was, maar zin drie laten eindigen op ofwel 'spotters' ofwel iets in de richting van 'gestoelt'(e)' levert mijns inziens geen uitkomst. Als iemand toch nog denkt iets erop gevonden te hebben verneem ik het graag. Ondertussen ben ik bij vers twee, maar loop aardig vast op zin drie en vier.

2. Want hij zal zijn gelijk een boom, geplant
Aan waterbeken, die zijn vrucht aan ’t land
Geeft op zijn tijd, waarvan het blad niet afvalt

Of, voor de rijm meer potentie: Geeft op zijn tijd, welks blad niet af zal vallen / af zal dorren / zal verwelken / af zal sterven (met erven?).

De zin die ik erachter wil voegen is deze: Al wat hij doet, zal wél gelukken ... ..., met nog twee lettergrepen over. 'Gelukken' kan je ook anders vertalen, zoals 'slagen', of 'gedijen'. Ideeën?

Daarna is het een beetje kijken welke zin waar komt. Als zin vier weer een soort eigen opvulling wordt, kom ik bij vers drie als laatste regels uit op:

Want d’HEERE kent hun weg: die zal bestaan. / Want d'HEERE kent rechtvaardigen hun paân / Want d'HEERE kent de weg die vromen gaan.
Maar 't pad der goddelozen zal vergaan.

Ik hoor het graag. Groet,

[Psalmfanaat]

Heb de afgelopen dagen nog wat lopen sleutelen aan 't tweede vers, nogmaals met als doel zo dicht mogelijk bij de letterlijke tekst te blijven. Dit is m'n poging:

2. Want hij zal zijn gelijk een boom, geplant
Aan waterbeken, die zijn vrucht van ’t land
Geeft op zijn tijd, welks blad niet neer zal bukken
En alles wat hij doet zal wél gelukken
Zo echter zijn de goddelozen niet
Zij zijn als ’t kaf, dat door den wind wegschiet.

Hierbij heb ik bij zin drie en zes voor een 'synoniem' gekozen i.v.m. de rijm. Zin vier loopt ritmisch niet helemaal lekker, maar weet momenteel niets beters te verzinnen. Zoals altijd hoor ik het graag als iemand nog goede suggesties heeft. Vriendelijke groeten,

[Marnix]

Toch weer wat vragen:

- ik snap de keuze niet om bewust oude vervoegingen en zo te gebruiken die totaal geen meerwaarde lijken te geven behalve het maar expres een beetje ouderwets te laten ogen. Bijvoorbeeld den wind. Het ziet er raar uit in het geheel en het voegt op geen enkel gebied iets toe (behalve misschien een vleugje sv-nostalgie) ten opzichte van “de wind”. Het zelfde geldt voor “welks” en ook bij “gelijk” zou ik denk ik eerder voor “zoals” kiezen wat precies het zelfde betekent.

- Neerbukken is een vreemde woordkeuze want mensen bukken maar bomen niet, die buigen hooguit. En bij mijn weten bukken bladeren al helemaal niet. Aangezien dat “van ‘t land” ook niet echt klopt is het misschien beter zin 1 tot 4 te herzien.

- als derde, heb ik het idee dat je relatief weinig over hebt voor het derde vers. De berijmingen die ik ken met 3 verzen (GKV, DNP, 1967) beginnen het derde vers met de goddelozen en het kaf (wat ook een logische overgang is in het stuk maar jij hebt dat deel al gehad. Dus moet je daar tekst bij gaan bedenken, wat niet wenselijk is. Dat in combinatie met het punt hierboven maakt het logisch om iets meer ruimte te creëren in dat vers zodat je deel 3 met “zo echter zijn de goddelozen niet” kan beginnen.

Zie bijvoorbeeld hoe De Nieuwe Psalmberijming dat heeft gedaan:

Hij is zoals een boom die is geplant
in goede grond, dicht bij de waterkant.
Wanneer het tijd is zal hij vruchten dragen.
Zijn blad verdort zelfs niet op hete dagen.
Hij groeit en bloeit bij alles wat hij doet.
Wat hij ook onderneemt, het lukt hem goed.

[Psalmfanaat]

Allereerst dank voor de vragen, ik zal ze proberen te antwoorden.

- In dit vers valt "den wind" inderdaad op, en toegegeven is daar hier geen reden voor. Maar als u vers 1 erbij pakt moet daar i.v.m. het passend maken van de tekst vaak gebruikt worden gemaakt van bijvoorbeeld "der" i.p.v. "van de". Om dit consistent te doen heb ik ervoor gekozen om "den" neer te zetten, maar u heeft volkomen gelijk dat deze zin er geen verdere aanleiding toe geeft. Zoals al eerder gezegd ben ik niet opgegroeid met de SV, dus sprake van nostalgie zit er bij mij niet zo in. "Welks" heb 'k gekozen omdat er maar één lettergreep 'over' was, waardoor welks goed uitkwam. "Zoals" betekent inderdaad hetzelfde, maar vind het metrisch niet mooier klinken. Dat kan trouwens aan mij liggen hoor. Ook speelt - als ik heel eerlijk ben - hierin ook de berijming van 1773 mee, die soms een m.i. mooie(re) bewoording gebruikt dan anderen.

-Ik snap wat u bedoelt, maar de zin over het blad is m.i. niet anders op rijm te zetten. Het idee is dat de bladeren neerbukken (het woord verslappen legt het volgens mij goed uit) door een tekort aan water of leven. Dat ze gaan hangen. Maar dit is toegegeven wel een erg poëtische manier om dit beeld weer te geven. Tja, van 't land is inderdaad volledig erbij verzonnen, maar wat de andere berijmingen als oplossing voorstellen is ook niet bepaald Bijbelgetrouwer. Ik lijk trouwens veel van m'n keuzes te verdedigen, maar weet dat ik uw opmerkingen in m'n overwegingen opneem.

- Dat klopt, daar kwam ik helaas ook al achter. Ik heb bij het derde vers voorlopig een gapend gat van maarliefst twee hele zinnen. Maar het kan natuurlijk wel, misschien kan ik dan wat uitwijden over de bladeren, zoals de andere berijmingen. Ik ga hier zo direct naar kijken, gezien ik zin één en twee van vers drie niet lekker kon laten lopen. Hopelijk leent het metrum van drie en vier me meer ruimte. Dit is een goede! Daarnaast is het eigenlijk jammer dat deze verzen uit zes zinnen bestaan, waardoor je aan drie eigenlijk teveel hebt maar een derde vers ook niet kan halveren. U hoort een dezer dagen weer waar ik op ben gekomen.

Vriendelijke groeten,

[Marnix]

Allereerst dank voor de vragen, ik zal ze proberen te antwoorden.

- In dit vers valt "den wind" inderdaad op, en toegegeven is daar hier geen reden voor. Maar als u vers 1 erbij pakt moet daar i.v.m. het passend maken van de tekst vaak gebruikt worden gemaakt van bijvoorbeeld "der" i.p.v. "van de". Om dit consistent te doen heb ik ervoor gekozen om "den" neer te zetten, maar u heeft volkomen gelijk dat deze zin er geen verdere aanleiding toe geeft. Zoals al eerder gezegd ben ik niet opgegroeid met de SV, dus sprake van nostalgie zit er bij mij niet zo in. "Welks" heb 'k gekozen omdat er maar één lettergreep 'over' was, waardoor welks goed uitkwam. "Zoals" betekent inderdaad hetzelfde, maar vind het metrisch niet mooier klinken. Dat kan trouwens aan mij liggen hoor. Ook speelt - als ik heel eerlijk ben - hierin ook de berijming van 1773 mee, die soms een m.i. mooie(re) bewoording gebruikt dan anderen.

-Ik snap wat u bedoelt, maar de zin over het blad is m.i. niet anders op rijm te zetten. Het idee is dat de bladeren neerbukken (het woord verslappen legt het volgens mij goed uit) door een tekort aan water of leven. Dat ze gaan hangen. Maar dit is toegegeven wel een erg poëtische manier om dit beeld weer te geven. Tja, van 't land is inderdaad volledig erbij verzonnen, maar wat de andere berijmingen als oplossing voorstellen is ook niet bepaald Bijbelgetrouwer. Ik lijk trouwens veel van m'n keuzes te verdedigen, maar weet dat ik uw opmerkingen in m'n overwegingen opneem.

- Dat klopt, daar kwam ik helaas ook al achter. Ik heb bij het derde vers voorlopig een gapend gat van maarliefst twee hele zinnen. Maar het kan natuurlijk wel, misschien kan ik dan wat uitwijden over de bladeren, zoals de andere berijmingen. Ik ga hier zo direct naar kijken, gezien ik zin één en twee van vers drie niet lekker kon laten lopen. Hopelijk leent het metrum van drie en vier me meer ruimte. Dit is een goede! Daarnaast is het eigenlijk jammer dat deze verzen uit zes zinnen bestaan, waardoor je aan drie eigenlijk teveel hebt maar een derde vers ook niet kan halveren. U hoort een dezer dagen weer waar ik op ben gekomen.

Vriendelijke groeten,

En van mijn kant lijkt het misschien dat ik vooral heel kritiech ben maar dat is niet zo, ook al begrijp ik het perspectief soms niet zo. Sowieso is een berijmde Psalm een kunstvorm van de grondtekst dus als je iets meer over de bladeren of de boom uit moet wijden hoeft dat niet verkeerd te zijn als je er niet van alles bij bedenkt. De verschillende berijmingen hebben dit gedaan zonder er dingen bij te verzinnen. Schets het beeld dat de auteur schetst.

Het woord dat je voor de bladeren kan gebruiken is verdorren of verslapen of verwelken. Moeilijke woorden om mee te rijmen maar als je ruimte in dit vers creëert kan je dat oplossen door de regel niet op dat woord te laten eindigen. 1773, 1967, GKV, DNP, allemaal kiezen ze ervoor om dat niet te doen en de reden daarvoor heb je zelf ontdekt

Laatste: als den en der geen meerwaarde heeft, maak er dan gewoon het meest logische Nederlands van.